Ankara Kulislerinde Konuşulan Borsa Ziyanının Faturası Kimlere Kesildi? VİOP Düzenlemesi Yeni Değil!
Borsa İstanbul’da geçen aylarda çok dikkat çeken ve çok da sorgulanan yükseliş ve akabinde düşüşlerde aracı kurumlarla büyük müşterileri ortasında bulunan kimileri da sonrasında tutuklanan manipülatörler batma noktasına gelmişti. Krizi engellemek için Takasbank’ın VİOP’ta ‘Sicil bazında konum limitlerinde’ yaptığı artış ve sonrasında eskisinden daha da düşük hale getirilmesi tekrar sorgulanmaya başladı.
Borsa İstanbul’da risk iştahının bu değişiklikler yine arttığı görülürken, değişikliğin nedeni ve kaynağı aranıyor.
Bankacılık paylarında temmuz ortasında başlayan ve eylül ortasında sonlanan sıra dışı oynaklık öncesi yapılan değişiklik hatırlandı.
www.cumhuriyet.com.tr
31 Mayıs 2022 tarihinde Takasbank tarafından yapılan ani bir değişiklikle bankalar ve aracı kurumlara yönelik, Takasbank husus 24 uyarında Merkezi Risk İdaresi Grubu tarafından VİOP’ta “Sicil bazında konum limiti”ni düzenlendi.
Maddede yapılan düzenleme şu formdaydı:
Sicil bazında konum limitleri, piyasada yaşanan gelişmeler ve Borsa’nın görüşü alınarak Genel müdür tarafından beş olan limit artışı, 10 katına kadar çıkarılabilir.
Bu değişiklik bir kişi ya da kurumun 1 ünite varlığına karşı 10 ünite durum açması demek oluyordu. Öncesinde 5 kat olan bu “kaldıraç” denilen oran 10 kata çıkarılmıştı.
Cumhuriyet’ten Miyase İlknur’un haberine göre, Temmuz prestijiyle başlayan süratli yükselişlerde bir haftada 12 tavan yapan banka paylarında Takasbank ekranında kimlerin hangi paylarda ne kadar hacimde süreç yaptığı görülürken, bankacılık ve emeklilik fonları da üzere büyük yapılar da manipülatörlerin konumun yaklaşık 10 katı hacimde satış yaparak hem bu şahısları hem de kurumları açığa düşürdüler. VİOP’ta bu halde oluşan teminat tamamlama krizi sonrası Takasbank fonu kilitlendi.
Sorunun tahlili için teminat oranları artırılırken sıkıntı duruma düşen aracı kurumlara da kimi düzenlemeler yapıldı.
Borsa İstanbul tarafından kat be kat yükseliş gösteren paylarda çok volatilite sebebiyle Volatilite Bazlı Önlem Sistemi (VBTS) devreye girerken, 12 kere tavan ile oynaklık gösteren bankacılık paylarında teminat, brüt takas ve devre kesiciler kullanılmadı.
Balon tabiriyle yatırımcılar, manipülatörler ve kurumlar ziyan edince birtakım önlemler alındı. Bu önlemlerden biri VİOP’ta krizden aylar evvel 5’ten 10’a çıkan limit artış oranını öncesinin de altına indirildi. 30 Mayıs 2022’de 5 olan sicil bazlı limit yükseltme oranı 10’a çıkarak kriz sonrası 6 Ekim’de 3’e indi.
Borsada yapılan süreçlerin içinden gün geçtikçe tanıdık simalar da çıkmaya başladı.
Hem Ankara hem de İstinye kulislerinde konuşulanlara nazaran, iktidar mensubu eski bir bakanın TSKB payında ziyan ettiği, 7 MHP milletvekilinin de 100 milyona yakın para kaybettiği konuşulurken, iktidara yakınlığı bilinen ve bu hareketlerde öne çıkan yatırım kurumuyla ziyanlarını kurtarmak için manipülatörlere operasyona ön ayak olunduğu savı bulunuyor.
Varlıklarını kaybeden ünlü manipülatörlerin tutuklandığı davada kapalılık kararı da daha evvel görülmemiş bir durum.
Öncesinde bu tar şahıslar hakkında süreç yasağı, tutuksuz yargılanma üzere kararlar alınırdı. Tutuklansalar dahi dava süreçleri takip edilirdi. Bu nedenle yeni bir sav ortaya atıldı: İkinci bir operasyon yolda mı?
Bu sürecin başrolünde olan bankalar için de bugün Goldman Sachs amaç fiyatlarını revize etti. Kurumun beklentileri şu biçimde:
-
İş Bankası için gaye fiyatını 4,57 TL’den 6,20 TL’ye yükseltirken, ‘nötr’ tavsiyesini korudu.
-
Halkbank’ta amaç fiyatı 3,84 TL’den 4,00 TL’ye çıkarken, ‘sat’ tavsiyesini sürdü.
-
Garanti BBVA için gaye fiyatını 22,00 TL’ye koyarak ‘nötr’ tavsiyesini tekrar başlattı.
-
VakıfBank’ta gaye fiyat 4,60 TL’den 4,80 TL’ye, tavsiye de ‘nötr’den ‘sat’a revize edildi.
-
Akbank gaye fiyatıysa 12,2 TL’den 16,00 TL’ye çıkarken, tavsiyesi ‘al’ olarak korundu.
