3 Dilek Hakkın Olsaydı Ne Dilerdin? İstanbul’dan Londra’ya Uzanan “Üç Bin Yıllık Bekleyiş” Sinemasını İnceliyoruz

Geçtiğimiz hafta vizyona epik fantastik ve romantizm cinsinde şahane bir sinema vizyona girdi. Senaristliğini ve direktörlüğünü yapan George Miller imzalı ve ABD-Avustralya üretimi sinema, İstanbul’da başlayan ve geçmişe uzanan bir kıssayı anlatıyor. Sinemada öykü anlatıcısı Alithea Binnie’yi ünlü oyuncu Tilda Swinston oynarken, Cin karakterini İdris Elba oynuyor. Sinemada çokça Türkçe diyaloglar geçmesi epey güzel bir kısmı oldu.

Londralı edebiyat akademisyeni ve öykü anlatı bilimcisi Alithea, konferansa katılmak üzere İstanbul’a gelir. Alithea adeta öykülerle yaşayan bir bayandır. Düşle gerçekler ortasında zihni daima gidip gelir. Bu durum ta birinci sahnede o havaalanındayken anlaşılıyor. İstanbul’a gelen Alithea’ya arkadaşları jest olsun diye geçmişte ünlü muharrir Agatha Christie’nin de kaldığı Pera Palas’taki 333 numaralı odayı verirler. Konferansa katılan Alithea, mitolojik ögelerden bahsederken koltuklarda oturanlar ortasında hayali varlıklardan birini görür ve oracıkta bayılır. Konuşmasından etkilenen seyirci baygınlığı geçen Alithea’yı alkışa meblağ.

Bir sonraki sahnelerde Alithea’yı Kapalıçarşı’da görürüz. Türk oyuncuların da yer aldığı sinemada ünlü karikatürist Erdil Yaşaroğlu, Alithea’yı konuk eden arkadaş rolündedir. İkisi birlikte Kapalıçarşı’nın mistik dükkanlarında gezerlerken bir dükkanın içine girerler. Dükkanın art odalarından birinde Alithea, kendine İstanbul’a ilişkin bir ikram arar ve bulur da. Kapalıçarşı esnafına sorduğunda bunun bir işlenmiş cam sanatı olan çeşm-i bülbül olduğunu öğrenir. Arkadaşı ne kadar öbür bir şeyi ikram etmek istese de Alithea çeşm-i bülbülde ısrar eder. Öykü anlatıcısı onda farklı bir kıssa olduğunu hisseder.

Ertesi sabah Alithea, çeşm-i bülbülü temizlemek ister lakin tam o sırada cam kırılır ve içinde hapsolmuş Cin hür kalır. Alithea başta çok şaşkındır, Cin onunla tıpkı lisanı konuşamaz. Fakat sonraları Cini tanımaya çalışır ve konuşmaya başlarlar. Dev bir yaratık olarak odayı kaplayan Cin vakitle olağan bir insan formunda görünür. Pera Palas’taki kıssa işte tam da burada başlar. Cin, Alithea’dan 3 dilek hakkı olduğunu ve onları sırayla dilerse kendisinin de hür kalacağını söyler. Alithea evvel buna inanamaz ve Cin’in yalancı olduğunu düşünür. Ortalarında inanç sorununu aşmak için Cin, Alithea’ya en başından beri nasıl ve kaç sefer hapsedildiği kıssalarını anlatmaya karar verir.

Cin birinci kıssada tarihte var olduğundan emin olunmayan Saba Krallığının prensesinin hizmetindedir. Yarı insan yarı cin olan Prenses Belkıs ile Cin kuzendir. Cin, prensese çok bağlıdır ve onun için her şeyi yapabilir. Bir gün İsrail Hükümdarı Süleyman, prensesin sarayına gelir ve hünerlerini prensese gösterir. Prenses ona aşık olur ve ikisi evlenirler. Süleyman ya da Solomon, Cin’i sihirlerini kullanarak bir şişenin içine hapseder ve Kızıldeniz’e atar. Cin bu şişenin içinde tam 2500 sene mahpus kalır. Şişe çok uzun vakit sonra bir halde İstanbul’da, Osmanlı Devleti’nin karar sürdüğü 1500 yıllara gelir. Yasal Sultan Süleyman’ın sarayında cariye olarak yaşayan Gülten şişeyi bulur ve Cin’i özgür bırakır.

Cin, ondan 3 dilek dilemesini ister. Gülten, Yasal’ın oğlu Şehzade Mustafa’ya aşıktır. Birinci dileği onunla birlikte olmaktır ve dileği yerine gelir. Sinemanın bu kısmında Osmanlı’nın ve Hürrem’in renkli ve şatafatlı harem sahnelerini görürüz. Harika Yüzyıl imajlarından daha canlı ve sevinçli olan haremde Hürrem ve yanındakiler enerjik ve dolu doludur. Saray ise bir o kadar hareketli.

Gülten de o sırada Cin’den ikinci dileğini diler: Şehzadenin oğlunu doğurmak.  Tarihten bilindiği üzere sinemada de Hürrem oyun ederek babasına şehzadeyi öldürtür. Haremdeki öteki bayanlara gebe olduğu için hava atan Gülten, değişik bir ruh hali içerisindedir. Cellatlar Gülten’i de öldürmek isterler. Cin, Gülten’i uyarır; son dileğini saraydan kaçması için kullanmasını söyler fakat Gülten inanmaz ve dilek dilemez. Öykünün sonunda cellatlar Gülten’i denize atar, kendisinden dilek dileyen kişinin bütün dileklerini yerine getiremeyen Cin, özgür kalamaz. Yalnızca Gülten tarafından görünen Cin sarayda artık bir hayalet üzeredir. Kimse onun varlığından haberdar değildir. Bu yüzden uzun yıllar boyunca birinin dikkatini çekmeye çalışır.

Ta ki 1600’lü yıllara kadar… Osmanlı padişahı 4. Murad çocukken, Cin onun dikkatini çekmeyi başarır fakat şişenin gizli kaldığı yere onu ulaştıramaz. Cin hâlâ varlık gösteremez. 4. Murad savaşlardan savaşlara koşarken tahttaki gücü azalır. Zerrin Tekindor’un oynadığı Kösem Sultan, oğlu İbrahim’i tahta geçirir. Sinemada İbrahim zevk ve sefa düşkünüdür ve etli butlu bayanlardan hoşlanır. Tahta geçene kadar bayanlar ortasında vakit geçiren İbrahim, padişah olunca yanındaki şişman cariyelerden birini Şam Valisi yapar. Bu bayan bir gün kimsenin yıkanmadığı hamamda Cin’in saklandığı taşı kazara yere düşerken kırar ve Cin belirir. Ne olduğunu anlamayan bayandan çabucak dilekler dilemesini ister lakin bayan onu anlamaz. ‘Boğazın tabanındaki şişene git’ diyerek yanlış bir dilek diler. Böylece Cin tekrar hapsolur.

Yıllar sonra Cin, varlıklı bir tüccarın eline geçer. Tüccar, şişeyi kendinden yaşça küçük genç karısına armağan olarak verir. Zefir ismindeki kız, daima öfke halinde olan bir karakterdir. Bir odaya hapsolmuş bir vaziyettedir. Zihni çok etkindir ve güçlüdür lakin dış dünyada hiçbir varlık gösterememesi onu yiyip bitirir. Ortaya çıkan Cin, ondan da 3 dilek dilemesini ister. Zefir, Cin’den dünyadaki bütün bilgileri öğrenmeyi ister. Zefir artık daha da bilgilidir. Cihan ve matematik alanındaki çalışmalarını ilerletir. Bu ortada Cin de Zefir’e giderek aşık olur. Zefir’in ikinci dileği cin üzere düş görmektir. Cin bunu da yerine getirir. Kıssanın sonunda Zefir üçüncü dileğini de dilemek ister ancak Cin, bu dileği yerine getirmek istemez. Yerine getirirse vazifesi biter ve Zefir’i terk etmek zorunda kalacaktır. Zefir, dileğini yerine getirmeyen Cin’den intikam almak için ‘Keşke seni hiç tanımasaydım’ diyerek son dileğini diler ve Cin’i büsbütün unutur.

Cin, yıllar sonra Alithea onu Kapalıçarşı’da bulana dek çeşm-i bülbüle hapsolur. Sinemada Alithea ile Cin öyküler ortasında daima konuşurlar. Alithea’nın yalnızlığı ve Cin’in özgürleşme hissi hakkında konuşmalar yaparlar. Bütün öyküsünü anlatan Cin, ondan da 3 dilek dilemesini ister. Kıssa anlatıcısı Alithea, Cin’in kendisine gelmesinin bir sebebi olduğunu düşünür ve Cin’den kendisine aşık olmasını ve onunla Londra’ya gelmesini ister. Cin şaşırır ancak yapabileceği pek bir şey yoktur; Alithea’nın dileğini yerine getirir ve ikili İstanbul’dan ayrılırlar.

Buraya kadar süren masalsı anlatım, gerçeklere geri döner. Pandemi kurallarında çekilen sinemada bizim dünyamızda alışık olduğumuz imajlar vardır. Sinema neredeyse tek odada çekilmiştir. Beşerler sokaklarda maskeli dolaşır, Londra’da Alithea’nın komşuları üzerinden göçmenlere karşı makus tavırlar besleyenlerin olduğu sinemada seyirciye aktarılır. İnsanın yalnızlığına ve bu dünyada neleri değiştirmiştir bahislerine değinilir. Cin artık Alithea ile birliktedir ve başta insanoğlunun yaşadığını dünyaya alışamasa da adapte olmak zorundadır.

İlk başladığı andan bu yana yer yer oryantalist havası yer yer epik ve gotik atmosferiyle seyirciyi içine çeken masalsı sinema Alithea ile Cin’in birlikteliklerinin devam ettiğini bize göstermesiyle son bulur. Seyirci sinema boyunca Cin ile bir arada ‘Kadınlar ne ister?’ sorusunun karşılığını arar. Metaforlarla dolu sinemada bu yanıt ‘Sevilmek istiyormuş’ üzere gözükse de sinema aslında karakterlerin konfor alanlarıyla ilgili. Sinema, ikilinin konfor alanlarını sınıyor. Cin’in özgürleşme hissi, Alithea’nın yalnızlıktan çıkma problemleri epey âlâ işlenmiş. Gerek kurgusu gerek müziği ile herkesin -özellikle öykü ve tarih severlerin- bayılacağı bir sinema olmuş.